ETİK İLKELER VE YAYIN POLİTİKASI

Karaman Medical Journal (Kar Med J), yayın ve editöryal süreçlerini Uluslararası Tıp Dergisi Editörleri Komitesi (International Committee of Medical Journal Editors, ICMJE), Dünya Tıp Editörleri Birliği (World Association of Medical Editors, WAME), Bilim Editörleri Konseyi (Council of Science Editors, CSE), Yayın Etiği Komitesi (Committee on Publication Ethics, COPE), Avrupa Bilim Editörleri Derneği (European Association of Science Editors, EASE) ve Ulusal Bilgi Standartları Örgütü (National Information Standards Organization, NISO) tarafından yayımlanan ilke ve rehberler doğrultusunda yürütür.

Karaman Medical Journal, “Şeffaflık ve Akademik Yayıncılıkta En İyi Uygulama İlkeleri”ne (Principles of Transparency and Best Practice in Scholarly Publishing) uygun bir yayın politikası benimser. https://doaj.org/apply/transparency/

Tekrar Yayın

Dergiye gönderilen bir çalışma daha önce herhangi bir yerde yayımlanmamış ve eşzamanlı olarak başka bir dergiye değerlendirilmek üzere sunulmamış olmalıdır. Bilimsel toplantılarda sözlü veya poster bildiri olarak sunulan, ancak tam metin olarak yayımlanmayan çalışmalar bu kapsamın dışındadır; bu tür sunumlar başvuru sırasında açıkça belirtilmelidir.

Aynı Çalışmanın Birden Fazla Dergiye Eşzamanlı Gönderilmesi

Aynı makalenin aynı anda birden fazla dergiye gönderilmesine izin verilmez. Editör, eşzamanlı gönderim olasılığına ilişkin bilgi edinmesi hâlinde çalışmanın gönderildiği diğer derginin editörü/editörleriyle iletişime geçebilir. Böyle bir durumda çalışma hakem değerlendirmesine alınmadan iade edilebilir veya mevcut hakem görüşlerinden bağımsız olarak reddedilebilir. Editör, kararı tek başına ya da ilgili diğer editörlerle görüşerek verebilir; gerekli görülürse belirli bir süre boyunca ilgili yazarlardan yeni başvuru kabul edilmemesine karar verebilir. Durumun niteliğine göre yazarların bağlı bulunduğu kurumlara bildirim yapılması da dâhil olmak üzere bir veya birden fazla önlem birlikte uygulanabilir.

İntihali Önlemeye Yönelik Benzerlik Kontrolü

İntihal; başka kişilere ait fikir, yöntem, veri, uygulama, metin, şekil veya diğer eserlerin, bilimsel atıf kurallarına uygun biçimde kaynak gösterilmeden kısmen ya da tamamen kişinin kendi eseriymiş gibi sunulmasıdır.

Karaman Medical Journal, yeni gönderilen makalelerde benzerlik ve intihal kontrolü amacıyla Turnitin ve iThenticate yazılımlarını kullanır. Yazarların başvuru öncesinde benzerlik taramasını yaparak raporu makale sistemine yüklemesi beklenir; editöryal ekip gerekli gördüğü durumlarda ayrıca tarama yapabilir. Genel olarak benzerlik oranının %15’in altında olması beklenir. Bununla birlikte, değerlendirmede tek başına sayısal oran değil, kaynak gösterme ve doğrudan alıntı kurallarına uyum esas alınır. Düşük bir benzerlik oranı, uygun atıf yapılmadığında intihal bulunmadığı anlamına gelmez. Bu nedenle yazarlar atıf ve alıntılama kurallarını doğru ve özenli biçimde uygulamalıdır. Akademik açıdan kabul edilebilir sınırların üzerinde benzerlik içeren veya derginin yayın kurallarına uygun hazırlanmayan çalışmalar değerlendirmeye alınmaz.

İsnat, intihal, duplikasyon, sahte veya reddedilen yazarlık, araştırma/veri fabrikasyonu, bir araştırmanın sonuçlarını yapay biçimde bölerek birden fazla yayın üretme (dilimleme), telif hakkı ihlali ve çıkar çatışmasının gizlenmesi etik dışı yayın davranışları kapsamında değerlendirilir. Kabul edilen etik standartlara uymadığı belirlenen çalışmalar hakkında gerekli yayın etiği işlemleri yürütülür; bu ilke, uygunsuzluğun yayın sonrasında saptandığı makaleler için de geçerlidir.

Sahtecilik

Sahtecilik; araştırmaya dayanmayan verilerin üretilmesi, mevcut olmayan verilere dayanılarak bir çalışmanın oluşturulması veya değiştirilmesi, yapılmamış bir araştırmanın yapılmış gibi sunulması ya da bu tür verilerin raporlanması ve yayımlanmasıdır. Araştırma kayıtlarının veya elde edilen verilerin tahrif edilmesi; kullanılmayan yöntem, cihaz ya da materyallerin kullanılmış gibi gösterilmesi; araştırma hipoteziyle uyumlu olmayan verilerin kasıtlı olarak değerlendirme dışında bırakılması; veri ve/veya sonuçların belirli bir teori ya da varsayıma uydurulması veya destek sağlayan kişi ve kuruluşların çıkarları doğrultusunda sonuçların değiştirilmesi de bu kapsamda değerlendirilir. Sahtecilik saptanan çalışmalar değerlendirmeye alınmaz; yayımlanmış çalışmalar için geri çekme süreci uygulanır. Gerekli görüldüğünde editör, durumu yazarların bağlı olduğu kurumlara ve ilgili kuruluşlara bildirebilir.

Karaman Medical Journal editörleri; intihal, atıf manipülasyonu, veri tahrifatı, veri uydurma ve diğer araştırma suiistimallerini içeren çalışmaların yayımlanmasını önlemek için gerekli editöryal önlemleri alır ve bu tür uygulamalara bilerek izin vermez. Yayımlanmış bir makale hakkında araştırma suiistimali iddiası ortaya çıkması hâlinde süreç COPE rehberleri doğrultusunda yürütülür.

Etik İhlal Bildirimleri

Okurlar, Karaman Medical Journal’da yayımlanan bir makalede önemli bir hata veya yanlışlık fark ettiklerinde ya da editöryal içerikle ilgili intihal, yinelenen yayın ve benzeri bir etik sorun konusunda bildirimde bulunmak istediklerinde ……………. ve ……………. adreslerine e-posta gönderebilir. Bu bildirimler derginin yayın süreçlerinin geliştirilmesine katkı sağlayan başvurular olarak değerlendirilir ve mümkün olan en kısa sürede yapıcı biçimde yanıtlanır.

Bilimsel Suiistimal İddiaları ve Şüpheleri

Bilimsel suiistimal farklı biçimlerde ortaya çıkabilir. Karaman Medical Journal, bu tür durumları yerleşik yayın etiği kuruluşlarının rehberleri doğrultusunda ve her olgunun kendi özelliklerini dikkate alarak değerlendirir. Editörler, etik ihlalden şüphelenildiğinde veya bir ihlal iddiası kendilerine ulaştığında gerekli işlemleri başlatmakla yükümlüdür; bu sorumluluk hem yayımlanmış hem de yayımlanmamış çalışmalar için geçerlidir. Olası suiistimal şüphesi yalnızca makalenin reddedilmesiyle sonuçlandırılmaz; iddia uygun biçimde araştırılır. Gerektiğinde COPE akış şemaları izlenir. Öncelikle hakkında iddia bulunan kişi veya kişilerden açıklama istenir; açıklamanın yeterli bulunmaması hâlinde ilgili kurum veya işverenden inceleme yapılması talep edilebilir. Editör, iddianın uygun biçimde soruşturulması ve makul bir sonuca ulaştırılması için mümkün olan gerekli girişimleri sürdürür.

Karaman Medical Journal, aşağıdaki durumlar ve benzeri yayın etiği sorunlarıyla karşılaşılması hâlinde COPE akış şemalarını uygulamayı taahhüt eder:

• Tekrar yayından şüphelenildiğinde,

• İntihalden şüphelenildiğinde,

• Uydurma verilerden şüphelenildiğinde,

• Yazarlık değişikliği talep edildiğinde,

• Açıklanmamış bir çıkar çatışmasından şüphelenildiğinde,

• Haksız veya hediye yazarlık şüphesi bulunduğunda,

• Bir makalede etik sorun bulunduğundan şüphelenildiğinde,

• Etik ihlal şüphesi e-posta veya benzeri yollarla doğrudan bildirildiğinde,

• Etik ihlal şüphesi sosyal medya aracılığıyla gündeme getirildiğinde,

Şikâyet Prosedürü

Bu prosedür, Karaman Medical Journal’ın veya editöryal ekibin sorumluluğunda bulunan içerik, uygulama, süreç ve politikalarla ilgili şikâyetleri kapsar. Şikâyetler yayın süreçlerinin iyileştirilmesi açısından değerlendirilir; başvurulara hızlı, nazik ve yapıcı biçimde yanıt verilmesi amaçlanır.

Şikâyetler doğrudan ……………. ve ……………….. adreslerine e-posta yoluyla iletilmelidir. Tüm başvurular gizlilik içinde değerlendirilir. Editör, şikâyetleri mümkün olan en kısa sürede ele alır ve ilgili COPE akış şemasında tanımlanan prosedürü izler. Mümkün olduğunda başvuru sahibine iki hafta içinde kapsamlı bir yanıt verilmesi hedeflenir. Yayın/Editör Kurulu tarafından kurum içinde çözülemeyen konularda gerekli görülürse tarafsız bir temsilci görevlendirilebilir. İtiraz ve şikâyetlere ilişkin nihai karar Baş Editör tarafından verilir.

Düzeltme, Geri Çekme ve Endişe İfadesi

Yayımlanmış bir makalede bulgu, yorum veya sonuçları etkilemeyen sınırlı hataların saptanması durumunda editörler düzeltme yayımlayabilir. Bulguların veya sonuçların geçerliliğini ortadan kaldıran ciddi hata ya da ihlallerde makalenin geri çekilmesi gündeme gelebilir. Araştırma veya yayın suiistimali olasılığı bulunduğunda; bulguların güvenilir olmadığına ilişkin kanıt mevcutsa, yazarların kurumları gerekli incelemeyi yürütmüyorsa veya yürütülen soruşturma yetersiz, taraflı ya da sonuçsuz görünüyorsa editörler endişe ifadesi yayımlayabilir. Düzeltme, geri çekme ve endişe ifadesi süreçlerinde COPE ve ICMJE rehberleri dikkate alınır.

Etik ihlal tespit edilen bir çalışma için aşağıdaki işlemler uygulanır:

· Elektronik ortamda makale başlığının başına “Geri Çekildi:” ifadesi eklenir.

· Elektronik gösterimde Öz ve Tam Metin yerine, geri çekme gerekçeleri ve mevcutsa ayrıntılı kanıt kaynakları ile yazar(lar)ın bağlı olduğu kurum ve kuruluşların konuya ilişkin bildirimleri yayımlanır.

· Geri çekme bildirimi derginin web sitesinin ana sayfasında duyurulur.

· Geri çekme tarihinden sonra yayımlanacak ilk sayının elektronik ve basılı sürümünün içindekiler bölümünde “Geri Çekildi: Çalışma Başlığı” ifadesine yer verilir. Geri çekme nedenleri ve bunlara dayanak oluşturan özgün kaynak veya alıntılar, ilgili bildirimin ilk sayfasından itibaren kamuoyu ve araştırmacılarla paylaşılır.

· Geri çekme bildirimi yazar(lar)ın bağlı bulunduğu kurum ve kuruluşlara iletilir.

· Geri çekme bildirimleri, derginin dizinlendiği kurum ve kuruluşlara ve Milli Kütüphane Başkanlığına, ilgili kayıtların dizin ve katalog sistemlerine işlenebilmesi amacıyla gönderilir.

Yayın Kurulu ayrıca, etik ihlal tespit edilen çalışmanın yazar(lar)ına ait daha önce yayımlanmış makalelerin geçerlilik ve güvenilirliğinin yeniden değerlendirilmesi veya gerektiğinde geri çekilmesi için ilgili yayınevleri ya da yayın kurullarına öneride bulunabilir.

Etik Kurul Onayları

Karaman Medical Journal, bilimsel süreli yayıncılıkta etik güvenceyi desteklemek amacıyla Yayın Etiği Komitesi’nin (COPE) “Dergi Editörleri için Davranış Kuralları ve En İyi Uygulama Rehber İlkeleri” ile “Dergi Yayıncıları için Davranış Kuralları”nda belirtilen ilkeleri benimser. Bu doğrultuda dergiye gönderilen çalışmalarda aşağıdaki hususlara uyulması gerekir:

· Etik kurul izni gerektiren tüm bilimsel araştırmalarda gerekli etik kurul onayı önceden alınmalı; onaya ilişkin bilgi makalede açıkça belirtilmeli ve gerektiğinde belgelendirilmelidir.

· Etik kurul izni gerektiren araştırmalarda kurulun adı, onay tarihi ve karar/sayı numarası Gereç ve Yöntem bölümünde belirtilmelidir. Ayrıca makalenin ilk veya son sayfalarından birinde gerekli etik beyanlara yer verilmelidir. Olgu sunumlarında, bilgilendirilmiş gönüllü olur/onam formunun alındığına ilişkin bilgi sunulmalıdır.

Deneysel, klinik ve ilaç çalışmaları ile bazı olgu sunumlarının araştırma protokollerinin uluslararası sözleşmelere uygunluğunun gösterilmesi için etik komite onayı gereklidir. Bu kapsamda World Medical Association Declaration of Helsinki, “Ethical Principles for Medical Research Involving Human Subjects” (October 2013 amendment, www.wma.net) esas alınır ve etik onayın belgelendirilmesi yayın değerlendirmesinin temel koşullarından biridir.

Araştırma Etiği İlkeleri

Karaman Medical Journal, araştırma etiğinde yüksek standartların korunmasını esas alır ve aşağıda belirtilen uluslararası araştırma etiği ilkelerini benimser. Gönderilen çalışmaların etik kurallara uygunluğundan yazarlar sorumludur.

· Araştırmanın tasarlanması, tasarımın gözden geçirilmesi ve yürütülmesi aşamalarında bütünlük, kalite ve şeffaflık ilkeleri gözetilmelidir.

· Araştırma ekibi ve katılımcılar; çalışmanın amacı, yöntemleri, öngörülen kullanım alanları, katılımın gerektirdikleri ve varsa olası riskler hakkında yeterli ve açık biçimde bilgilendirilmelidir.

· Araştırma katılımcılarından elde edilen bilgilerin ve katılımcı kimliğinin gizliliği korunmalıdır. Araştırma, katılımcıların özerkliğini ve saygınlığını gözeten bir biçimde planlanmalıdır.

· Araştırmaya katılım gönüllülük esasına dayanmalı ve katılımcılar herhangi bir baskı veya zorlama altında bırakılmamalıdır.

· Katılımcıların zarar görmesini önlemek esastır; araştırma, katılımcıları gereksiz riske maruz bırakmayacak biçimde planlanmalıdır.

· Araştırmanın bağımsızlığı açık biçimde ortaya konulmalı ve mevcutsa çıkar çatışmaları beyan edilmelidir.

· İnsan katılımcılarla yürütülen deneysel çalışmalarda, araştırmaya katılmayı kabul eden kişilerden yazılı bilgilendirilmiş onam alınmalıdır. Çocuklar, vesayet altındaki bireyler veya onam verme yeterliliği bulunmayan kişiler için yasal temsilci ya da vasinin onayı alınmalıdır.

Çalışmanın herhangi bir kurum veya kuruluş bünyesinde yürütülmesi hâlinde, araştırmanın gerçekleştirilmesine ilişkin gerekli kurumsal izinler alınmalıdır. İnsan katılımcıların yer aldığı çalışmalarda, Yöntem bölümünde katılımcılardan bilgilendirilmiş onam alındığı ve çalışmanın yürütüldüğü kurum için gerekli etik kurul onayının bulunduğu belirtilmelidir.

Özel Sayı ve Ek Sayı (Kongre Özetleri) Yayımlama Politikası

Karaman Medical Journal’da Yayın Kurulu kararıyla özel sayı veya ek sayı yayımlanabilir.

Editöryal Gizlilik Yükümlülüğü

Karaman Medical Journal editörleri, gönderilen tüm makaleleri gizli belge olarak değerlendirir ve yazarların izni olmaksızın makaleye ilişkin bilgileri yetkisiz kişilerle paylaşmaz. Değerlendirme sürecinde makaleye editörler, hakemler ve Yayın Kurulu üyeleri erişebilir. Yazar izni olmadan üçüncü kişilerle bilgi paylaşılmasının istisnası, editörün ciddi bir araştırma suiistimali şüphesi bulunması ve etik inceleme için bilgi paylaşımının gerekli olmasıdır.

Yazıların Sorumluluğu ve Çıkar Çatışmaları

Dergide yayımlanan yazıların etik, bilimsel ve yasal sorumluluğu yazarlara aittir. Yazım kurallarına uygun hazırlanmayan çalışmaların değerlendirmeye alınıp alınmamasına Yayın Kurulu karar verir. Yayına kabul edilen çalışmaların yayın hakları dergiye aittir ve bu haklar, tüm yazarların imzaladığı özel bir yayın hakkı devir formu ile belgelenir. Sorumlu yazar tarafından imzalanmış Telif Hakkı Devir Formu, makale başvuru sistemi üzerinden dergiye iletilmeli ve her makale için ayrı bir form sunulmalıdır. Telif Hakkı Devir Formu bulunmayan başvurular kabul edilmez. Yazarlar, çalışmalarını başka bir dergiye göndermediklerini, eseri özgün diliyle veya başka bir dilde daha önce yayımlamadıklarını ve Karaman Medical Journal’ın yazılı izni olmadan üçüncü kişilere makaleyi kullanma yetkisi vermeyeceklerini beyan etmelidir. Makalenin reddedilmesi hâlinde telif haklarının yazarlara iade edildiği kabul edilir.

Çalışmanın veri toplama, deney, yazım ve dil düzenlemesi dâhil herhangi bir aşamasında mevcut olan finansal çıkar çatışmaları beyan edilmelidir; varsa ticari sponsorluk da açıkça bildirilmelidir. Karaman Medical Journal, gönderilen makalelerin değerlendirme sürecine katılan yazarlar ve diğer kişilerin, finansal, kurumsal veya başka nitelikte olup potansiyel çıkar çatışmasına ya da önyargıya yol açabilecek mevcut veya olası ilişkilerini açıklamalarını talep eder ve teşvik eder.

Katılımcıların Kişisel Verilerinin Korunması

Hasta ve katılımcı anonimliğinin korunması yazarların sorumluluğundadır. Bir kişinin fotoğraf, başka bir görsel veya eşlik eden metin aracılığıyla tanınma ihtimali varsa tanımlayıcı unsurlar gizlenmeli ve görseller anonimleştirilmelidir. Hastanın tanınabilir olduğu durumlarda hasta onam formu alınarak sisteme yüklenmelidir; herhangi bir şekilde tanınabilirlik bulunmayan durumlarda onam aranmaz. İnsanlarla yürütülen deneysel araştırmalara ilişkin makalelerde, uygulanacak işlemler hakkında gerekli açıklamanın yapıldığı ve hastalardan/gönüllülerden yazılı bilgilendirilmiş onam alındığı belirtilmelidir.

Derginin Yayın Kurulu, itiraz ve şikâyetleri COPE rehberleri çerçevesinde değerlendirir. Yazarlar başvurularını doğrudan Baş Editör veya Yayın Kuruluna iletebilir. Kurul içinde çözülemeyen konular için gerekli görüldüğünde tarafsız bir temsilci görevlendirilebilir. İtiraz ve şikâyetlere ilişkin nihai karar Baş Editör tarafından verilir. Yayıncı ve editör, gerekli durumlarda düzeltme, açıklama, geri çekme ve özür yayımlamaya hazırdır.